Het verlies van een ouder laat diepe sporen na, zeker wanneer ziekte jarenlang het leven bepaalt. Radio-dj Gerard Ekdom heeft die periode bewust meegedragen. In het programma De Kist kijkt hij terug op het overlijden van zijn moeder Rita.
Zij overleed in 2005 aan de gevolgen van ALS. Gerard was toen pas begin dertig. Het gesprek met presentator Kefah Allush maakt zichtbaar hoe ingrijpend die jaren waren. Hij vertelt rustig, maar voelbaar, over aftakeling, afscheid en het moment waarop alles definitief veranderde.
Een ziekte die langzaam alles afnam
Gerard Ekdom beschrijft hoe zijn moeder steeds verder achteruitging door ALS. “Mijn moeder was ziek, ze had ALS”, vertelt hij openlijk. “Haar lichaam stopte ermee en ik zag elke keer een stukje wegvallen.”
De ziekte ontwikkelde zich geleidelijk en liet weinig ruimte voor herstel. Elke nieuwe fase betekende opnieuw afscheid nemen van iets wat eerder vanzelfsprekend was. Voor Gerard werd snel duidelijk dat het om een onomkeerbaar proces ging, waarin hoop plaatsmaakte voor aanvaarding.
Leven met een onafwendbaar einde
De onzekerheid zat niet in de afloop, maar in de duur van het proces. “Mijn moeder zei: ‘Ik heb waarschijnlijk de langzame variant’, en binnen drie jaar was ze er niet meer.” Die uitspraak bleef bij Gerard hangen. Het vooruitzicht maakte het wachten zwaar.
De dagen werden ingevuld door zorg, nabijheid en machteloosheid. De ziekte bepaalde het ritme van het gezin. Elk moment samen kreeg daardoor extra betekenis, ondanks het verdriet dat steeds aanwezig bleef.
Het verlies van spraak en vrijheid
Naarmate de ziekte vorderde, verloor Rita steeds meer mogelijkheden. Eerst verdween haar spraak, daarna haar bewegingsvrijheid. Communicatie werd uiteindelijk beperkt tot oogcontact en knipperen.
“Ze kon alleen nog maar knipperen, dus ze vond het genoeg geweest en besloot euthanasie te plegen.” Die beslissing kwam voort uit helderheid en regie. Voor Gerard was het pijnlijk, maar ook begrijpelijk. Zijn moeder wilde waardig afscheid nemen, voordat alles volledig verloren ging.
Een afscheid dat voor altijd bijblijft
De dag van het afscheid staat in zijn geheugen gegrift. Gerard herinnert zich hoe hij haar kamer binnenliep. “Ik weet nog dat ik binnenkwam in haar kamer op de dag dat het zou gebeuren en ik zei: ‘Mama, vandaag ga je naar de hemel.’”
De reactie van zijn moeder ontroerde hem diep. “En mijn moeder keek met een goedkeurend gezicht, want het klonk haar als muziek in de oren.” Voor haar voelde de situatie als een bevrijding. “Dit was de hel en alles wat hierna kwam, was voor haar de hemel.”
Dromen als laatste toevlucht
Ook de weken voor haar overlijden blijven door zijn hoofd gaan. Gerard vraagt zich vaak af wat zijn moeder toen voelde en dacht. “Ik heb me altijd afgevraagd: wat zou ze gedacht hebben?” Vooral het laatste halfjaar maakte indruk.
Ze sliep veel en leek zich terug te trekken. “Met name het laatste halfjaar heeft ze heel veel geslapen en ik denk dat ik weet waarom.” Volgens Gerard boden dromen haar een ontsnapping. “Haar dromen waren het enige wat ze nog had. Daar was het leven wel goed.”
Het moment waarop alles stilviel
De laatste avond brachten Gerard en zijn zus samen bij haar door. Rita lag te slapen, maar leefde nog. De stilte was intens en beladen. “Mijn moeder was al in slaap, maar ze leefde nog.” Gerard voelde dat het einde naderde.
“Uiteindelijk ben ik met mijn zus bij haar gaan zitten, want haar hart klopte nog.” Wat daarna gebeurde, staat voorgoed in zijn geheugen geprent. “En ineens zag ik gebeuren dat ze haar lijf verliet.”
