Afgelopen dinsdag ging Een vergetelijk mooie reis in première op NPO 1. In het programma reist Paul de Leeuw met een groep oudere bewoners met dementie naar Benidorm. Het leverde meteen veel reacties op, van ontroerd tot ronduit boos.
De discussie draait vooral om één gevoelige vraag: kun je dit wel maken? En als het al kan, hoe zorg je ervoor dat deelnemers en hun families echt begrijpen wat er gebeurt — en dat hun grenzen onderweg bewaakt blijven?
Waar de kritiek precies over gaat
Hoewel veel kijkers de afleveringen als warm en menselijk ervaren, komt er ook stevige kritiek op het concept. Vooral het idee dat kwetsbare ouderen uit hun vertrouwde omgeving worden gehaald, roept weerstand op bij een deel van het publiek.
Daarnaast speelt mee dat de reis niet alleen een uitstapje is, maar ook televisie. Wie dementie van dichtbij kent, weet hoe snel iemand kan wisselen in stemming, begrip en oriëntatie — en precies dát maakt toestemming zo’n beladen onderwerp.
Toestemming en deelname volgens omroep Max
Omroep MAX benadrukt dat deelname niet lichtzinnig wordt besloten. Volgens een woordvoerder is toestemming vooraf geregeld via de familie, en altijd in samenspraak met de bewoners zelf, nog vóór de reis en de opnames begonnen.
Daarbij stelt de omroep dat alle deelnemers wilsbekwaam zijn om hun eigen grenzen aan te geven. Het filmen en wat dat betekent, zou vooraf uitvoerig zijn besproken met iedereen die bij het traject betrokken was.
‘Voortdurend overleg’ tijdens opnames en daarna
De omroep zegt dat er tijdens de reis en de opnames doorlopend contact was tussen bewoners, familieleden, zorgmedewerkers en de programmamakers. Het idee: als iemand zich niet prettig voelt, moet er meteen kunnen worden bijgestuurd.
Ook na terugkomst is het contact volgens MAX niet gestopt. De bewoners en hun naasten zouden met trots en plezier terugkijken op het avontuur. Het programma wil juist een positieve herinnering vastleggen, ondanks de ziekte.
Hoe zit het met zorg in het buitenland?
Een andere veelgehoorde zorg is praktisch: krijgen de deelnemers in Spanje wel dezelfde hulp als in hun woonzorghuis? Omroep MAX somt op dat er een uitgebreid zorgteam mee op reis ging om dit te garanderen.
Volgens de omroep waren er twee artsen, een verpleegkundige, een verzorgende IG, een zorgcoördinator, een welzijnsmanager en vier ondersteunende personeelsleden aanwezig. Ook ’s nachts stond er personeel paraat voor noodsituaties.
Meer dan alleen vakantie: ADL, medicatie en begeleiding
De begeleiding ging volgens MAX verder dan een paar helpende handen. De meegereisde zorgprofessionals zouden getraind zijn in het toedienen van medicatie en in ADL-zorg: dagelijkse ondersteuning zoals wassen, aankleden en persoonlijke verzorging.
Daarnaast was er gespecialiseerde begeleiding voor gedrag en onrust, iets wat bij dementie op onverwachte momenten kan opspelen. De omroep wil daarmee duidelijk maken dat het geen ‘los’ tv-tripje was, maar een begeleide zorgreis.
Het woonzorghuis deed dit al langer, maar dan zonder camera’s
Opvallend detail: het betrokken woonzorghuis De Hoeve zou al jaren ervaring hebben met dergelijke reizen, alleen dan zonder televisieploeg. MAX verwijst daar impliciet mee naar routine en voorbereiding: het idee is niet compleet nieuw.
Toch verandert een camera natuurlijk de lading. Wat voor bewoners een uitje kan zijn, wordt voor kijkers een verhaal, een montage en een uitzending. En precies dáár zit voor critici het ongemak.
Kun je iemand met dementie uit de vertrouwde omgeving halen?
Presentator Paul de Leeuw benoemde het dilemma zelf al in de eerste aflevering: het belang van vertrouwdheid bij dementie. Omroep MAX erkent dat, maar stelt dat ‘vertrouwd’ meer is dan meubels en een eigen stoel.
Volgens de omroep waren partners, kinderen en vertrouwd zorgpersoneel mee op reis. En juist die mensen vormen een groot deel van wat veilig voelt. Actief blijven en onder de mensen zijn, wordt ook als waardevol gezien.
Lof en ontroering naast de kritiek
Naast de bezwaren is er ook veel waardering. Kijkers spreken over herkenning, tederheid en momenten waarop de deelnemers zichtbaar opbloeien. Voor hen voelt het programma als een ode aan leven met dementie, niet als exploitatie.
Paul de Leeuw krijgt daarbij opvallend veel lof. Niet alleen om zijn rol als presentator, maar vooral om zijn betrokkenheid en de manier waarop hij ruimte laat voor stilte, emotie en humor zonder te forceren.
Uitzending en oproep aan kijkers
Een vergetelijk mooie reis is elke dinsdag om 20.35 uur te zien op NPO 1. Als de eerste aflevering één ding duidelijk maakte, is het dat dit format mensen raakt — op heel verschillende manieren.
