Op zaterdagavond, tijdens het grootste kijkmoment van de week op RTL 4, zou je misschien verwachten dat het scherm gevuld wordt met een indrukwekkend televisie-evenement. Een programma waar budget, creativiteit en enthousiasme vanaf spatten, en waar duidelijk veel zorg aan is besteed.
Toch verrast de zender op primetime met een heel ander soort show.
In plaats van een vernieuwend concept krijgt het publiek een programma voorgeschoteld waarin bekende Nederlanders het tegen elkaar opnemen in een reeks quizvragen en opdrachten. Het lijkt erop dat de selectie van deze BN’ers volledig willekeurig is verlopen, en de motivatie achter hun deelname is allesbehalve duidelijk.
De inzet? Wie de minste kennis toont, mag langer blijven om uiteindelijk uitgeroepen te worden tot ‘Nederlands domste’. Voor de afvallers is er zogenaamd de troost dat ze zichzelf niet zo hoeven te noemen, maar met een gerust hart kunnen vertrekken.
Pas bij het bekijken van de deelnemerslijst wordt duidelijk dat de cast bestaat uit een mix van uiteenlopende bekende gezichten. Schrijfster Lale Gül, voormalig politicus Henk Krol en influencer Vonneke Bonneke zijn van de partij.
Daarnaast verschijnen Sjorleone en Brace opnieuw in beeld – BN’ers die de laatste tijd opduiken in tal van programma’s op tv en videoplatforms.
De bekendheid van deze deelnemers wordt zelfs gekscherend vergeleken met mensen die overal en nergens opduiken: ze zijn aanwezig bij het openen van een envelop, zoals René van der Gijp het ooit omschreef.
Een programma om te lachen?
Het lijkt erop dat het werkelijke doel van het programma niet veel verder reikt dan het uitlachen van de kandidaten. Zo is er het moment waarop Lale Gül bij een foto van Martin Luther King dacht dat het Nelson Mandela betrof.
Sjorleone wist enkel de naam Freddie Mercury te noemen bij een vraag, en Brace had geen idee hoe de vier windrichtingen op een kompas heten. Dit soort fragmenten geven direct het niveau van de show weer: het draait vooral om het tonen van wat de BN’ers níet weten.
Deze opzet roept herinneringen op aan oude fragmenten uit televisiegeschiedenis, zoals het programma Lekker Slim van RTL. Ook daar lag de nadruk op het uitlachen van mensen die niet het juiste antwoord wisten – bijvoorbeeld hoeveel eieren er in een dozijn zitten.
Het werd destijds al bestempeld als ‘verneder-tv’, een term die ook op het nieuwe RTL 4-programma van toepassing lijkt.
Geen vooruitgang na twintig jaar
De verwachting was dat televisie inmiddels verder zou zijn dan het niveau van Lekker Slim, dat bijna twintig jaar geleden werd uitgezonden. Toch blijkt Nederlands Domste in essentie dezelfde formule te hanteren, zij het in een modern, vlot ogend jasje en met een zogenaamde ‘lieve’ benadering van de presentatoren.
Er worden geen directe beledigingen geuit, maar de kern blijft overeind: kijkers worden uitgenodigd om te lachen om de onwetendheid van de deelnemers. ‘Kijk eens hoe dom deze BN’ers zijn’, lijkt het uitgangspunt te zijn.
Omdat de vragen veelal zo eenvoudig zijn dat vrijwel iedereen het antwoord weet – zoals het aanwijzen van ‘noord’ en ‘zuid’ op een kompas – blijft er voor de kijker weinig uitdaging over.
Waar je bij een programma als De Slimste Mens daadwerkelijk het gevoel kunt krijgen slimmer te zijn dan de kandidaten, leidt Nederlands Domste vooral tot medelijden met de BN’ers die zich zichtbaar ongemakkelijk voelen bij de opzet.
Ogenblikken van lichtpuntjes
Heel af en toe weet presentator Edson da Graça een grappige opmerking te maken, wat zorgt voor een kort moment van vermaak. Soms roept een vraag even verwarring op, waardoor de kijker zelf ook even moet nadenken.
Ook komt realityster Diva Brons zo nu en dan verrassend goed uit de bus door logisch te redeneren en de juiste antwoorden te geven. Toch zijn deze momenten zeldzaam in het verder matige format.
Het decor draagt weinig bij aan de sfeer: het geheel doet denken aan een kleurloos schoollokaal in een fabriekshal. De presentatie wordt verder ondersteund door Monica Geuze, die als co-host weinig enthousiasme uitstraalt. De oververtegenwoordiging van BN’ers die op elk platform te zien zijn, helpt niet om het programma fris of vernieuwend te laten aanvoelen.
Herhaling en gebrek aan spanning
De spanningsboog van het programma laat eveneens te wensen over. In de teaser voor de volgende aflevering blijkt dat er opnieuw grotendeels dezelfde opdrachten voorbijkomen. Voor wie overweegt nogmaals in te schakelen, lijkt dit meer op een waarschuwing dan op een uitnodiging. Vernieuwing of verrassingen lijken niet aan de orde.
Een treffend moment uit het programma is wanneer Diva Brons, na door een nep-muur te zijn gelanceerd, verzucht: ‘Daar gaan mijn hersencellen’. Deze uitspraak vat volgens de recensie de kern van het programma perfect samen.
Scherpe beoordeling
Al met al wordt Nederlands Domste beoordeeld als een inspiratieloos concept dat vooral draait om het publiek laten lachen om fouten van BN’ers. Van betrokkenheid of kennisoverdracht is nauwelijks sprake, en het format wordt omschreven als vernederend en gedateerd.
